VIIa (VIa-3). Mr. Adriaen Ploos (van Amstel)

Archief Ploos van Amstel

Beestevreugd van den veroordeelde Johan van Oldenbarnevelt

Een deels andere sleutel bij de afgebeelde dieren (rechters) is gegeven in dit handschrift (Kon. Bibl. Inv. Nr. 135 A 26), anders dan beschreven in de (franstalige) veilingcatalogus van 1892 waarin lotnummer 41 ‘Trucidata Innocentia’. Oldenbarnevelt et ses juges door Saftleven.

Het schilderij is afkomstig uit de nalatenschap van baronesse Taets van Amerongen van Natwisch geb. Hodshon. Het schilderij is  geveild te Amsterdam, 1 en 2 november 1892 onder  nr. 41, aangekocht door de heer Gijsbert de Clercq en geschonken aan het rijksmuseum in november 1892.

De toeschrijving van enkele van de portretten van de rechters door Taco Hajo Jelgersma (18de eeuw)  is als volgt:

Pauw        Reynier Pauw, burgemeester van Amsterdam (TI le paon)

Olifant     Adriaen Mandemaker, ridder, representerende van wegen de Prins van Oranje, de Eerste Edele in Zeeland en in haar gecommitteerde raad

Bok          Adriaen Ploos,  raad der staten van ‘s lands Utrecht, gecommitteerde ter vergadering van Hoog Mogenden (TI le singe)

Hond       Hugo Muys van Holy, schout van Dordrecht, baljuw en dijkgraaf van de landen van Stryen (TI le tigre)

Aap          Hendrik van Essen, raad van het vorstendom Gelder en het graafschap Zutphen (TI le lion)

Ezel          Nicolaas Kromhout, president en raad in de Hoven van Holland, Zeeland en West-Friesland (TI l’élèphant)

Paard       Adrianus Junius, raad in de Hoven van Holland, Zeeland en West-Friesland

Schaap    Arent Meinertsz. Fabricius, burgemeester van Haarlem

Uil            Johan van Hemert, burgemeester van Deventer

En verder worden o.a. genoemd Os, Nicolaas de Vooght (TI le lion); Rhinoceros, Pieter Kouwenberg van Blois; Tijger, Henrik Rosa; Beer, Adriaen van Swieten; Zwijn, Geraart Beukelsz. Van Santen(TI le crocodile); Vos, Jacob Broekhoven; Draak, Pieter Jansz. Schaegen (TI l’ âne jouant du violon); Hert, Aelbrecht Bruinink (TI le chien); Leeuw, Jacob Schotte; Haas, Anselmus Salmius; Kameel, Johan van Sande; Struisvogel, Rink Aitsma; De dood op de krokodil, Volkert Sloot tot Vollenhoven (TI le bouc); Uil, Johan van Hemert; Eekhoorntje, Goossen Schaffer; Griffioen, Scutto Gockinga; Ram, Pieter van Leeuwen; Kat, Laurens de Scylla;  Muis (?), Karel Nijs; Antonie Duijck  ontbreekt

 Rijm op de Beestevreugd van den veroordeelde Johan van Oldenbarnevelt:

‘ Zo komt dan voor den dag al wat ér is verborgen

Daer de eene scheint bezwaerd, de andere zonder zorgen

Daar de eene lacht en keift en rammelt aen den disch

En d’ander grauwt en pruilt en is stommer als een visch.

Ja wie den vreemden aert van deze beeste wou verhaelen

Diens tong zou zijn te zwak en van vermogen dwalen.’

Trucidata innocentia De berechting van Johan van Oldenbarnevelt

door Cornelis Saftleven